دلالت و تواتر حدیث غدیر در قرآن و منایع اهل سنت

در مطلب گذشته  بیان نمودیم که حدیث غدیر از جمله احادیثی است که بسیاری از بزرگان و علمای اهل سنت آن را متواتر دانسته و یا دسته کم به صحت این روایت و راویان آن اعتراف نموده‌اند. امّا اختلاف اساسی در بین شیعه و سنی تنها بر روی معنای متن این حدیث و دلالت عبارت «من كنت مولاه فعلی مولاه» است.

شیعه با پیروی از اهل بیت معتقد است که این حدیث دلالت قطعی بر ولایت و امامت امیرالمومنین(علیه‌السلام) دارد و برای آن براهین و شواهد بسیاری ارائه می‌کنند، امّا اهل سنت برای توجیه تاریخ و عمل‌کرد خلفا، آن را به محبت و دوستی امیرالمومنین(علیه‌السلام) معنا کرده‌اند و عده‌ای دیگر نیز توجیه‌های واهی و سست دیگری برای آن بیان کرده‌اند. ما در این نوشتار ابتدا به بیان تفسیر کلمه «مولی» و «ولی» از زبان دانشمندان اهل سنت و فرهنگ خود خلفا می‌پردازیم و سپس قرائن و شواهد روشن و آشکار این واقعه را در دلالت معنای این کلمه بیان می‌نمایم.


دانشمندان و متخصصان علم لغت از اهل سنت از جمله «كلبی - محمد بن السائب (متوفى ۱۴۶ هـ) ، الفراء - یحیی بن زیاد (متوفای ۲۰۷هـ)،  أبی عبیدة - معمر بن المثنی (متوفای ۲۱۰هـ)، أبو بكر الأنباری (متوفای ۳۲۸هـ)‌‌‌ ، أبو القاسم صاحب بن عُبّاد الطالقانی (متوفای ۳۸۵هـ) ، الدقیقی النحوی (متوفای۶۱۴هـ)، إبن منظور الأفریقی (متوفای ۷۱۱هـ) و... همگی ‌آنان گفته‌اند: : معنای کلمه «مولی» اولی و برتر بودن می‌باشد.[۱]

علمای بزرگ اهل سنت از جمله «محمد بن اسماعیل بخاری» ، «بیضاوی» ، «ابو عبد الله قرطبی» ، «سعد الدین تفتازانی» ، «محمد علی شوكانی» و.... در تفسیر آیه‌ی «مأواكم النار هی مولاكم[الحدید : ۵۱] جایگاه‌تان آتش و آن سزاوار شماست» گفته‌اند: «مولاكم» به معنای «اولی» و برتر به شماست.[۲]

از همه این تفاسیر از کلمه «مولی» بگذریم به سخن بعضی از علمای اهل سنت از جمله:  أبو حامد غزای،، سبط ابن جوزی، محمد بن طلحة شافعی می‌رسیم که تصریح و اعتراف به معنای این کلمه در حدیث غدیر کرده‌اند که هیچ معنا و تفسیری جز ولایت و امامت امیرالمومنین(علیه‌السلام) نمی‌توان برای آن در نظر گرفت.[۳]

از طرفی مسلم در صحیحش از عمر بن خطاب نقل می‌کند: «پس از وفات رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) ابوبكر گفت: من جانشین رسول خدا هستم ،‌ شما دو نفر (عباس و علی) آمدید و تو ای عباس میراث برادر زاده‌ات را درخواست كردی و تو ای علی میراث فاطمه دختر پیامبر را. پس از مرگ ابوبكر،‌ من جانشین پیامبر و ابوبكر شدم و باز شما دو نفر من‌را خائن، دروغ‌گو، حیله‌گر و گناه‌كار خواندید».[۴]

حال باید از اهل سنت سوال کنیم چه طور می‌شود که خلیفه دوم معنای جانشینی را از کلمه «مولی» می‌فهمد و اتخاذ می‌کند، امّا شما بر خلاف مولایتان، معنای دیگری را برای این جمله اتخاذ می‌کنید. آری این است منطق اهل سنت که تا چیزی بر طبق میل و عقایدشان باشد، از آن دفاع نموده، اما به محض آن‌که برخلاف‌شان باشد به هر نحوی می‌خواهند آن را خلاف واقع جلوه دهند.

از این مباحث هم که بگذریم شواهد و قرائن بسیاری بر دلالت این معنای از جمله «من كنت مولاه فعلی مولاه» وجود دارد که به برخی از آنان اشاره می‌کنیم:
۱. اولین شاهد بر این مدعا مقارنه ولایت رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و ولایت امیرالمومنین(علیه‌السلام) می‌باشد. آن‌جایی که حضرت ابتدا از مردم اقرار می‌گیرد و می‌فرماید: «ألست أولی بكم من انفسكم» آیا من از خود شما به شما سزاوارتر نیستم؟ سپس جمله «من كنت مولاه فعلی مولاه » (هرکس من مولای اویم از این پس علی مولای اوست) را بیان می‌کنند. این قرائت در بسیاری از روایات و منابع اهل سنت آمده که آن را نیز صحیح دانسته‌اند.[۵]
 بنابراین جمله قبل نشان می‌دهد که مولی به معنای اولی و برتر می‌باشد و هر معنایی غیر از آن را در نظر بگیریم با این عبارت ناسازگار می‌باشد و سیاق جمله را بر هم می‌زند.

۲. تبریك و تهنیت مردم به امیرالمومنین(علیه‌السلام) و بیعت آنان با حضرت: بعد از قرائت خطبه غدیر مردم یک به یک آمدند و به حضرت تبریک گفتند که اولین آن‌ها جناب عمر و ابوبکر بودند.
غزالی، ذهبی و ابن عساکر و ... با سند صحیح نقل می‌كنند : براء می‌گوید: با رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله)  زیر درخت نشسته بودیم، فرمان اقامه نماز جماعت صادر شد، سپس رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) دست علی(علیه‌السلام) را گرفت و سمت راستش قرار داد و فرمود: آیا من نسبت به مؤمنان از جان آنان به خودشان برتر نیستم؟ گفتند: آری، فرمود: علی مولای كسی است كه من مولای او هستم، خداوندا دوست بدار آنكه علی را دوست بدارد و دشمن بدار دشمن او را، عمربن خطاب گفت: مبارك باشد بر تو ای علی، تو اكنون مولا و رهبر من و تمام مردان و زنان مؤمن هستی».[۶]

حال یک بار دیگر از اهل سنت سوال می‌کنیم که اگر مولی به معنای محبت و دوستی است، چه نیازی به این همه تبریک و تهنیت بود؟ و این‌که مردم یک به یک بیایند و با حضرت بیعت کنند؟. مگر تا قبل از آن صحابه و مردم نمی‌دانستند که بهترین و محبوب‌ترین فرد نزد رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) امیرالمومنین(علیه‌السلام) است. و دیگر آن‌که مسأله اعلام محبت و دوستی امیرالمومنین(علیه‌السلام) چه نیازی به این همه تشریفات داشت که پیامبر هزاران نفر را در گرمای حجاز جمع کند و بعد چنین خطبه‌ای بخواند، سپس برای حضرت از مردم بیعت بستاند؟[۷]

 

-------------------------------------------------------------
پی‌نوشت
[۱]. التفسیر الكبیر أو مفاتیح الغیب ، ج ۲۹ ، ص ۱۹۸؛ أبو عبیدة معمر بن المثنى ، مجاز القرآن ، ج ۱ ، ص ۱۲۲؛ أبو بكر محمد بن القاسم ، الزاهر فی معانی كلمات الناس ، ج ۱ ، ص ۱۲۵؛ الطالقانی ، أبو القاسم إسماعیل ابن عباد بن العباس بن أحمد بن إدریس، المحیط فی اللغة ، ج ۱۰ ، ص ۳۸۰؛ الدقیقی النحوی، اتفاق المبانی وافتراق المعانی ، ج ۱ ، ص ۱۳۸؛ الأفریقی المصری ، لسان العرب ، ج ۱۵ ، ص ۴۱۰؛ الكلیات معجم فی المصطلحات والفروق اللغویة ، ج ۱ ، ص ۸۷۰؛ تاج العروس من جواهر القاموس ، ج ۴۰ ، ص ۲۵۴.
[۲]. صحیح البخاری ، ج ۴ ص ۱۳۵۸؛ أنوار التنزیل وأسرار التأویل (تفسیر البیضاوی) ، ج ۵ ، ص ۳۰۰؛ الجامع لأحكام القرآن ، ج ۱۷ ، ص ۲۴۸؛ شرح المقاصد فی علم الكلام ، ج ۲ ، ص ۲۹۰؛ فتح القدیر الجامع بین فنی الروایة والدرایة من علم التفسیر ، ج ۵ ، ص ۱۷۱.
[۳]. سر العالمین وكشف ما فی الدارین ، ج ۱ ، ص ۱۸؛ تذكرة الخواص ، ص۳۷ ـ ۳۹؛ كفایة الطالب فی مناقب علی بن أبی طالب ، ص ۱۶۶ ـ ۱۶۷.
[۴]. صحیح مسلم ، ج ۳ ، ص ۱۳۷۸ ، ح ۱۷۵۷ ، كِتَاب الْجِهَادِ وَالسِّیَرِ، بَاب حُكْمِ الْفَیْءِ.
[۵]. سنن ابن ماجه ، ج ۱ ، ص ۴۳ ، ح۱۱۶؛ سلسة الأحادیث الصحیحة‌ ، ج ۴ ، ص ۲۴۹؛ مسند أحمد بن حنبل ج ۴ ، ص ۳۷۰ ، ح۱۹۳۲۱؛ المستدرك علی الصحیحین مع تضمینات الذهبی فی التلخیص ، ج۳ ، ص۶۱۳ ، ح۶۲۷۲؛ المعجم الكبیر ، ج ۳ ، ص ۱۸۰ ، ح.۳۰۵۲ .
[۶]. سر العالمین وكشف ما فی الدارین ، ج ۱ ، ص ۱۸ ، باب فی ترتیب الخلافة والمملكة؛ تاریخ الإسلام ووفیات المشاهیر والأعلام ، ج ۳ ، ص ۶۳۳؛ تاریخ مدینة دمشق وذكر فضلها وتسمیة من حلها من الأماثل ، ج ۴۲ ، ص ۲۲۱.
[۷].هم‌چنین شواهد بسیار دیگری از جمله احتجاج خود حضرت به غدیر و.... وجود دارد که در این مقال نمی‌گنجد. به همین خاطر برای مطالعه بیشتر به این مقاله«دلالت حدیث غدیر بر ولایت امیر مؤمنان علیه السلام» مراجعه کنید





برچسب ها: معنای مولی در منابع اهل سنت، اعترافات علمای اهل سنت، معنای مولی در فرهنگ خلفاء، معنای مولی در حدیث غدیر،
داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
نوشته شده در تاریخ شنبه 11 مهر 1394 توسط : علی سیدی
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic